කෘත්‍රිම බුද්ධිය (Artificial Intelligence – AI) හුදෙක් තාක්ෂණික මෙවලමක් පමණක්ද? නැතහොත් එය මානව භාෂාව, චින්තනය, ශ්‍රමය සහ සමස්ත ශිෂ්ටාචාරයම පෞද්ගලීකරණය කරමින් නව යටත්විජිතවාදයක් කරා ලෝකය රැගෙන යන බලවේගයක්ද? ලෝක ප්‍රකට ලේඛිකාවන් සහ සමාජ ක්‍රියාකාරිනියන් දෙපළක් වන අරුන්දතී රෝයි සහ නයෝමි ක්ලයින්ගේ සහභාගීත්වයෙන් පැවති සංවාදයක් ඇසුරින් සම්පාදිත මෙම ලිපියෙන්, කෘත්‍රිම බුද්ධි විප්ලවය පිටුපස සැඟවුණු දේශපාලනික, ආර්ථික සහ සමාජයීය යථාර්ථය පිළිබඳව ගැඹුරින් විමසා බැලේ.
සංවාද මණ්ඩපයේ විද්වතුන්
අධිරාජ්‍ය විරෝධය, ධනවාදී විරෝධය සහ ගෝලීයකරණය පිළිබඳ දශක ගණනාවක් පුරා ලෝක ජනමතය හැඩගැස්වූ විශිෂ්ට බුද්ධිමතුන් තිදෙනෙකු මෙම සංවාදයට එක්ව සිටිති:
- කැරන් හාවෝ (Karen Hao) – සංවාද සම්බන්ධීකාරක: තාක්ෂණික ලෝකයේ බල දේශපාලනය විවරණය කළ Empire of AI (කෘත්‍රිම බුද්ධි අධිරාජ්‍යය) නමැති කෘතියේ කතුවරිය මෙන්ම, කෘත්‍රිම බුද්ධියේ සමාජ බලපෑම් පිළිබඳ පර්යේෂණ කරන ‘AI Now’ ආයතනයේ අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩල සාමාජිකාවකි.
- නයෝමි ක්ලයින් (Naomi Klein): ලෝක ප්‍රකට කැනේඩියානු ලේඛිකාවක, මාධ්‍යවේදිනියක සහ පරිසර හා සමාජ ක්‍රියාකාරිනියකි. ඇය විසින් රචිත The Shock Doctrine (කම්පන න්‍යාය), Doppelganger සහ ඇස්ට්‍රා ටේලර් (Astra Taylor) සමඟ එක්ව මෑතකදී රචනා කළ End Times Fascism (අවසාන කාලයේ ෆැසිස්ට්වාදය) යන කෘති ගෝලීය ධනවාදය පිළිබඳ ප්‍රබලතම විචාරයන් ලෙස සැලකේ.
- අරුන්දතී රෝයි (Arundhati Roy): ලෝක පූජිත ඉන්දීය ලේඛිකාවක සහ මානව හිමිකම් ක්‍රියාකාරිනියකි. බුකර් සම්මානයෙන් පිදුම් ලැබූ The God of Small Things (කුඩා දේවල්වල දෙවියෝ) නවකතාවේ කතුවරිය වන ඇයගේ නවතම මතක සටහන් කෘතිය Mother Mary Comes to Me නමින් ප්‍රකාශයට පත්ව ඇත.
1. භාෂාවේ මරණය සහ ‘සැබෑ මුග්ධභාවය’ (Actual Idiocy)
සංවාදය ආරම්භ කරමින් අරුන්දතී රෝයි සිය “Apocalypse Now and Then” නමැති නවතම රචනයෙන් කොටසක් ඉදිරිපත් කළාය. ඇය කෘත්‍රිම බුද්ධිය (AI) උපහාසාත්මකව හඳුන්වන්නේ “Actual Idiocy” (සැබෑ මුග්ධභාවය) හෝ ක්‍රමයෙන් ගොඩගැසෙන මහා මුග්ධභාවයක් ලෙසිනි.
ඇය පෙන්වා දෙන පරිදි, කෘත්‍රිම බුද්ධිය විසින් මිනිසා සහ භාෂාව අතර පවතින මූලික සහ පූජනීය සබඳතාව විනාශ කරමින් පවතී. ලේඛනයේදී දිගු ඉරක් (Em-dash —) භාවිත කිරීම වැනි සියුම් ලේඛන ශෛලීන් පවා දැන් කෘත්‍රිම බුද්ධිය විසින් අත්පත් කරගෙන ඇත. යම් ලිපියක් සැබෑ මිනිසෙකු ලියූවක්ද නැතහොත් යන්ත්‍රයක් ලියූවක්ද යන්න තීරණය කිරීමට මිනිස් ඉව (Instinct) වෙනුවට තවත් AI යෙදවුමක පිහිට පැතීමට සිදුව තිබේ.
“ආරම්භයේදී වචනය පැවතිණි. වචනය දෙවියන් වහන්සේ හා සමඟ විය…” යන බයිබල් පාඨය සිහිපත් කරන රෝයි, මිනිසා සහ භාෂාව අතර ඇති සබඳතාව බිඳ දැමීමෙන් සමාජයේ සමස්ත බැඳීමම දෙදරා යන බව පවසයි.
සාහිත්‍ය සහ අධ්‍යාපන ක්ෂේත්‍රයට කෘත්‍රිම බුද්ධිය කඩා වැදී ඇත්තේ මහත් ව්‍යසනයක් ලෙසිනි:
- මහාචාර්යවරුන්ට තම සිසුන්ගේ පැවරුම් දෙස සැකයෙන් බැලීමට සිදුව ඇත.
- ප්‍රකාශකයන්ට නවක ලේඛකයන්ගේ අත්පිටපත් පරීක්ෂා කිරීමට සිදුව ඇත්තේ අපරාධ ස්ථානයක් පරීක්ෂා කරන රහස් පරීක්ෂකයන් මෙනි.
- බුද්ධිමය ගවේෂණයේ සතුට වෙනුවට, පණ නැති සතුන්ගේ සම තුළට පුළුන් පුරවා සකසන ලද (Taxidermy) ව්‍යාජ ලෝකයක් නිර්මාණය වී තිබේ.
මිනිසාට තමන්ගේම ඇස්, කන් සහ හදවත විශ්වාස කළ නොහැකි තත්ත්වයක් උදා වූ විට, සත්‍යය සහ අසත්‍යය අතර වෙනස මැකී ගිය විට, සහ ලොව පවතින මිලියන ගණනක් වූ භාෂා සහ සංස්කෘතීන් යන්ත්‍රයක් තුළ අඹරා එකම තලපයක් බවට පත් කළ විට, මානව වර්ගයා සමූහ මානසික ව්‍යාකූලත්වයකට (Mass psychosis) ගොදුරු වීම වැළැක්විය නොහැකි බව ඇය අවධාරණය කරයි.
කිඹුල් කඳුළු හෙළන තාක්ෂණික ප්‍රකෝටිපතියෝ: ඇන්ත්‍රොපික් (Anthropic) ආයතනයේ තරුණ සේවකයෙකු වූ ජේකබ් කොක්සන් (Jacob Coxon), මිනිස් සංහතිය විනාශ කළ හැකි ව්‍යාපෘතියකට හෘද සාක්ෂියට එකඟව දායක විය නොහැකි බව පවසමින් සිය රැකියාවෙන් ඉල්ලා අස්විය. ඔහු සිය ආයතනය සමාන කළේ දෙවන ලෝක යුද සමයේ පරමාණු බෝම්බය නිපදවූ ‘මැන්හැටන් ව්‍යාපෘතිය’ (Manhattan Project) අධි-මාත්‍රාවකින් ක්‍රියාත්මක කිරීමකටය. වෙනසකට ඇත්තේ මෙවර විද්‍යාඥයන් මෙහෙයවනු ලබන්නේ හුදු ලාභය සහ පළමුවැනියා වීමේ තරගය විසින් වීමයි.
මෙහි වඩාත්ම හාස්‍යජනක හා භයානක තත්ත්වය නම්, ප්‍රධාන පෙළේ AI සමාගම්වල ප්‍රධාන විධායක නිලධාරීන් (CEOs) සහ ප්‍රකෝටිපති කතිපයාධිකාරීන් (Oligarchs) තමන් නිර්මාණය කරන මෙම ‘යාන්ත්‍රික දෙවියා’ විසින් මානව ශිෂ්ටාචාරය විනාශ කිරීමට ඉඩ ඇති බව ගম্ভීර ස්වරයෙන් පවසමින්, තමන්ව නියාමනය කරන ලෙස රජයන්ගෙන් ඉල්ලා සිටීමයි. එය හරියට “මා ලවා මෙය නතර කරගත නොහැකියි, කරුණාකර මාව බැඳ දමන්න” යැයි කියන විකෘති මානසිකත්වයක් හෝ සීමාන්තික කෑදරකම ඉදිරියේ ධනවාදය පෙන්වන අසරණභාවයක් බව රෝයි පෙන්වා දෙයි.
2. ෆැසිස්ට්වාදී තාක්ෂණය සහ තම ජීවිතවලින් පලා යන මිනිස්සු
නයෝමි ක්ලයින් සිය අදහස් දැක්වීම ආරම්භ කළේ 2020 කොවිඩ් වසංගත සමයේ ලෝකය වසා දැමූ අවස්ථාවේ ඇය ලැබූ අත්දැකීමකිනි. කාර්යබහුල දින දර්ශනය හදිසියේම හිස් වූ විට ඇයට දැනුණේ මහත් සහනයකි; නිදහසකි. නමුත් තම වෘත්තීය ජීවිතය අහෝසි වී යාම ගැන එලෙස සතුටු වීම යහපත් මානසික තත්ත්වයක් නොවන බව ඇය තේරුම් ගත්තාය.
මෙම අත්දැකීම ඇය වර්තමාන කෘත්‍රිම බුද්ධි රැල්ල සමඟ ගළපයි. ප්‍රකට දාර්ශනික හැනා අරෙන්ඩ්ට් (Hannah Arendt) පෙන්වා දී ඇති පරිදි, මිනිසෙකු තමන් සමඟම පවත්වන අභ්‍යන්තර සංවාදය (Dialogue between me and myself) මහා නපුරකින් හෝ ෆැසිස්ට්වාදයකින් ආරක්ෂා වීමට ඇති හොඳම මඟයි. මිනිස් චින්තනය සහ ස්වාධීනත්වය විස්තපනය කරන කෘත්‍රිම බුද්ධිය එබැවින් සැබවින්ම ෆැසිස්ට්වාදී තාක්ෂණයකි.
එසේ නම් මිනිසුන් මෙතරම් වේගයෙන් AI වෙත ඇදී යන්නේ ඇයි? ක්ලයින්ගේ විශ්වවිද්‍යාල සම්මන්ත්‍රණයකට සහභාගී වූ විදේශීය ශිෂ්‍යාවක් පවසා ඇත්තේ, තම රටේ තරුණ කම්කරුවන්ට දැරිය නොහැකි වැඩ පැය ගණන සහ අඩු වැටුප් නිසා සෑම කෙනෙකුටම “තමන්ගේම කියා වහලෙකු” (AI agent) අවශ්‍ය වී ඇති බවයි. තමන් වෙනුවෙන් වැඩ කර මුදල් උපයා දෙන තමන්ගේම අනුරුවක් ලෙස ඔවුහු AI දකිති.
“කෘත්‍රිම බුද්ධිය අපගේ සංස්කෘතිය තුළ මෙතරම් වේගයෙන් ව්‍යාප්ත වන්නේ, විශාල ජනකායක් තමන්ගේ වර්තමාන ජීවිතවලින් පලා යාමට මංමුලා සහගත ලෙස උත්සාහ කරන බැවිනි. නූතන ජීවිතය දැනටමත් ඉතා අමානුෂික සහ දැරිය නොහැකි එකක් බවට පත්ව ඇත. රොබෝවරුන් (Bots) පැමිණියේ දශක ගණනාවක් තිස්සේ ක්‍රියාත්මක වූ එම අසාධාරණ ගනුදෙනුවේ අවසන් මුද්‍රාව තැබීමට පමණි.” — නයෝමි ක්ලයින්
සමාජ මාධ්‍ය (Social Media) තුළ එකම ආකාරයේ කොටු තුළ, එකම ආකාරයේ හැඟීම්වලට ප්‍රතිචාර දක්වමින් මිනිසුන් දැනටමත් ‘චැට්බොට්’ (Chatbots) යන්ත්‍ර බවට පත්ව සිටි බවත්, AI පැමිණියේ එම ක්‍රියාවලිය සම්පූර්ණ කිරීමට බවත් ඇය පෙන්වා දෙයි.
මෙම තාක්ෂණික කතිපයාධිකාරය පරාජය කිරීමට නම්, මිනිසුන්ට තම ජීවිත රොබෝවරුන්ට කොන්ත්‍රාත් දීමට (Subcontract) නොසිතෙන තරමට, මානව ජීවිතය වඩාත් අර්ථවත්, ආදරණීය සහ ජීවත් වීමට සුදුසු තැනක් බවට පත් කළ යුතු බව ක්ලයින් අවධාරණය කරයි.
3. ලේඛනය යනු විකිණිය හැකි පාරිභෝගික භාණ්ඩයක්ද?
භාෂාව ඉතා පහසුවෙන් සහ ලාභදායීව යන්ත්‍ර මගින් නිපදවිය හැකි යුගයක තවදුරටත් ලියන්නේ ඇයි දැයි කැරන් හාවෝ විමසූ විට ලේඛිකාවන් දෙපළ දුන් පිළිතුරු අතිශය ප්‍රබලය:
- අරුන්දතී රෝයි: “මම ලියන්නේ මගේ සිහිබුද්ධිය (Sanity) රැකගැනීමටයි; මගේ සිරුරේ රුධිරය පහසුවෙන් ගලා යාමටයි. භාෂාව යනු මගේ සිතුවිලි වසා සිටින සමයි.” ඇයගේ මිතුරෙකු වූ ප්‍රකට ලේඛක ජෝන් බර්ජර් (John Berger) වරක් ඇයට පැවසූ දෙයක් ඇය සිහිපත් කළාය: “අරුන්දතී, ඔබ ලියන සෑම අවස්ථාවකම වෙඩි තබන සේනාංකයකට මුහුණ දෙන්නාක් මෙන් ප්‍රහාරයට ලක්වෙයි. එසේ තිබියදීත් ඔබ දිගටම ලියන්නේ ඇයි දැයි මම තේරුම් ගතිමි. ඔබ ලියන්නේ ‘මම කිසිදාක බිංදුවක් නොවෙමි’ (I will never be zero) යන්න ඔවුන්ට පැවසීමටයි.” ලේඛනය හෝ කලාව යනු දත් බෙහෙත් හෝ මදුරු දඟර වැනි නිෂ්පාදනයක් නොවන බවත්, එහි හදවතේ ඇත්තේ වටහාගත නොහැකි සුන්දර අභිරහසක් බවත් ඇය පවසයි. කලාව හුදු භාණ්ඩයක් ලෙස දකින තාක්ෂණික ප්‍රකෝටිපතියන් යනු සැබවින්ම ඉතා පහළ බුද්ධි මට්ටමක් (Low IQ) ඇති පිරිසකි.
- නයෝමි ක්ලයින්: OpenAI ප්‍රධානී සෑම් ඕල්ට්මන් (Sam Altman) වරක් පැවසුවේ අනාගතයේදී බුද්ධිය යනු කරාමයකින් ජලය ලබාගන්නාක් මෙන් ලබාගත හැකි ‘උපයෝගිතාවක්’ (Utility) වනු ඇති බවයි. නමුත් ක්ලයින් පෙන්වා දෙන්නේ ලිවීම සහ පර්යේෂණ කිරීම යනු ඉතා දුෂ්කර ක්‍රියාවලියක් වුවද, එම දුෂ්කරතාව ජයගෙන යමක් ලියා අවසන් කළ විට ව්‍යාකූල ලෝකය තේරුම් ගැනීමට සිතියමක් සහ මානසික සන්සුන්භාවයක් ලැබෙන බවයි. යන්ත්‍රයකින් ක්ෂණිකව ලියවිල්ලක් ලබා ගන්නා මිනිසාට අහිමි වන්නේ තමන්ගේම මනසින් ලෝකය තේරුම් ගැනීමේ එම උතුම් මානව අත්දැකීමයි.
4. තනි ඇසේ යෝධයා (Cyclops), ‘අතිරික්ත මනුෂ්‍යත්වය’ සහ නව යටත්විජිතවාදය
විවිධ තාක්ෂණික සමාගම් (OpenAI, Anthropic, Elon Musk ගේ Grok, Meta) පිටතින් එකිනෙකාට වෙනස් තේරීම් ලෙස පෙනී සිටියද, අරුන්දතී රෝයි පෙන්වා දෙන්නේ මොවුන් සියල්ලම “ශරීර කිහිපයක් ඇති, එකම හිසක් සහිත තනි ඇසේ යෝධයෙකු” (Single-headed multi-bodied Cyclops) වැනි බවයි.
නයෝමි ක්ලයින් පැහැදිලි කරන පරිදි OpenAI සහ Anthropic අතර ඇත්තේ කොකා-කෝලා සහ පෙප්සි අතර ඇති තරගය වැනි සුළු රස වෙනසක් පමණි. ඔවුන් එකිනෙකාට වෛර කළද, නියාමනයන්ගෙන් ගැලවීම සඳහා ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් වැනි පාලකයන් ඉදිරියේ එකට පෙළ ගැසෙති. Nvidia වැනි සමාගම් මෙම සමාගම්වලටම මුදල් ණයට දී තමන්ගේම චිප්ස් (Chips) මිලදී ගැනීමට සලස්වමින් චක්‍රීය මූල්‍ය ක්‍රීඩාවක (Circular financing) නිරත වෙයි.
ඔවුන්ගේ අවසාන ඉලක්කය වන්නේ AGI (Artificial General Intelligence) හෙවත් මිනිසා කරන සියලුම කාර්යයන් කළ හැකි තාක්ෂණයක් නිපදවා, ඩොලර් ට්‍රිලියන 30ක පමණ සමස්ත ලෝක ආර්ථිකයම එක් දැවැන්ත සමාගම් ඒකාධිකාරයක් යටතට ගැනීමයි.
අතිරික්ත මනුෂ්‍යත්වය (Surplus Humanity): මිනිසාගේ ශ්‍රමය, කලාව සහ පොත්පත් සොරකම් කර යන්ත්‍ර පුහුණු කිරීමෙන් පසු, මිනිසුන්ගේ ශ්‍රමය තවදුරටත් අවශ්‍ය නොවන විට මිනිසාට කුමක් සිදුවේද? සිලිකන් නිම්නයේ (Silicon Valley) භාෂාවෙන් එවැනි මිනිසුන් හැඳින්වෙන්නේ ‘ස්ථිර පහළ පන්තිය’ (Permanent underclass) හෝ ‘අතිරික්ත මනුෂ්‍යත්වය’ ලෙසිනි.
එවිට මිනිසාගේ ආර්ථික කාර්යභාරය වන්නේ භාණ්ඩ පරිභෝජනය කිරීම හෝ වැඩ කිරීම නොව; ඔත්තු බැලීමට ලක්වීම (Surveilled), කොටු කර තැබීම (Contained), පරීක්ෂාවට ලක්වීම (Scanned) සහ විනාශ කර දැමීමයි. පලස්තීනයේ ගාසා තීරය තුළ පසුගිය වසර 20 පුරා ඊශ්‍රායලය විසින් අත්හදා බලන ලද්දේ සහ වර්තමානයේ ක්‍රියාත්මක වන AI තාක්ෂණයෙන් සහාය ලබන ජන සංහාරය (AI-aided genocide) මගින් පෙන්නුම් කරන්නේ එම අනාගතයේ බිහිසුණු පෙරදැකීමක් බව ක්ලයින් පවසයි.
අරුන්දතී රෝයි මෙය ඉන්දියාවේ වර්තමාන තත්ත්වය සමඟ සසඳයි:
- අතීතයේදී ඉන්දියාව යටත් කරගනු ලැබුවේ ‘පෙරදිග ඉන්දියා වෙළඳ සමාගම’ (East India Company) විසිනි. අද මෙම දැවැන්ත තාක්ෂණික සමාගම් රාජ්‍යය සමඟ බද්ධ වී, අවසානයේදී රාජ්‍යය බවටම පත්වීමට උත්සාහ කරයි.
- ඉන්දියාවේ බොහෝ කම්කරුවන්ට තම නළලේ කැමරාවක් පැළඳ වැඩ කිරීමට නියම කර ඇත. එමගින් ඔවුන්ගේ චලනයන් පටිගත කර, අනාගතයේදී ඔවුන් වෙනුවට රොබෝවරුන් ආදේශ කිරීමට දත්ත රැස් කෙරේ.
- ඇසෑම් ප්‍රාන්තයේ සිට මිලියන ගණනක් ජනතාව ඡන්ද හිමි නාමලේඛනවලින් ඉවත් කර අයිතිවාසිකම් අහිමි කර ඇති අතර, තමන්වම රඳවා තබන රැඳවුම් මධ්‍යස්ථාන (Detention centers) ඉදිකිරීමට එම කම්කරුවන්ටම සිදුව තිබේ.
5. සුනාමියට පෙර මතුවන වෙරළ සහ ඔක්සිකොන්ටින් (OxyContin) උගුල
කෘත්‍රිම බුද්ධිය භාවිත කිරීමට බල කෙරෙන සාමාන්‍ය සේවකයන් සහ එදිනෙදා කටයුතුවලදී AI වලින් පහසුවක් අත්විඳින ජනතාව පිළිබඳවද මෙහිදී සාකච්ඡා කෙරිණි.
නයෝමි ක්ලයින් පෙන්වා දෙන්නේ, රැකියා ස්ථානයේ බලපෑම නිසා හෝ වෙනත් විකල්පයක් නොමැති නිසා AI භාවිත කරන සාමාන්‍ය මිනිසුන් වරදකාරී හැඟීමකින් පෙළිය යුතු නැති බවයි. පරිසර ව්‍යාපාරය තුළ අතීතයේ පැවති දැඩි ‘පවිත්‍රතා පරීක්ෂණ’ (Purity tests) වෙනුවට, සෑම කෙනෙකුම පිළිගන්නා පුළුල් විරෝධතා ව්‍යාපාරයක් ගොඩනැගිය යුතුය. කෘත්‍රිම බුද්ධි දත්ත මධ්‍යස්ථාන (Data centers) මගින් දහනය කරන අතිවිශාල කාබන් ප්‍රමාණය නිසා දේශගුණික විපර්යාසයට සිදුවන විනාශය හමුවේ පරිසර, කම්කරු සහ මානව හිමිකම් අරගල සියල්ල අද එකම පෙරමුණකට පැමිණ ඇත.
“කෘත්‍රිම බුද්ධියෙන් මට එදිනෙදා වැඩ පහසු කරගැනීමට උදව් ලැබෙනවා නේද?” යැයි අසන පුද්ගලයන්ට අරුන්දතී රෝයි පිළිතුරු දෙන්නේ ප්‍රබල උපමා දෙකක් ඇසුරිනි:
- ඔක්සිකොන්ටින් (OxyContin) හෙවත් මෝෆීන් උපමාව: ප්‍රබල වේදනා නාශකයක් වන ඔක්සිකොන්ටින් ගත් විට ක්ෂණිකව වේදනාව සමනය වෙයි. නමුත් ඊළඟට සිදුවන්නේ කුමක්ද? එය මාරාන්තික ඇබ්බැහි වීමකට සහ විනාශයකට මඟ පාදයි. AI මගින් ලැබෙන ක්ෂණික පහසුවද එවැනිය.
- 2004 සුනාමි උපමාව: 2004 වසරේ ඉන්දුනීසියාවේ සහ තායිලන්තයේ සුනාමිය පැමිණීමට පෙර මුහුද සැතපුම් ගණනක් පසුපසට ගියේය. එකවරම මතු වූ අලංකාර වෙරළ තීරයේ ඇති සිප්පි කටු සහ අසිරිය බැලීමට මිනිස්සු මුහුද දෙසට දිව ගියහ. ඈත දියඹේ ගොඩගැසෙමින් තිබූ මහා ජල පවුර ඔවුන් දුටුවේ නැත.
“අප දැන් සිටින්නේ එම මොහොතේය. මුග්ධභාවයේ දැවැන්ත ජල පවුරක් අපව යට කර ගැනීමට ආසන්නය. දිලිසෙන වැල්ලේ ඇති ආකර්ෂණීය සිප්පි කටු—එනම් පාරිභෝගික යෙදවුම් (Consumer applications)—අපව ගැඹුරු මුහුද වෙත ඇද ගනියි. ඒවාට ඔබේ මව, පෙම්වතා, මනෝ උපදේශකයා හෝ වෛද්‍යවරයා විය හැකිය. විනාඩියකින් නවකතා ලියා දිය හැකිය… නමුත් කොලරාවෙන්, මැලේරියාවෙන් හෝ කුසගින්නෙන් දුප්පතුන් මියයාම ඉන් නතර නොවේ.” — අරුන්දතී රෝයි
තවද, AI භාවිතය නිසා මිනිසාගේ බුද්ධිමය සහ ඥානාත්මක හැකියාවන් සීඝ්‍රයෙන් පිරිහෙන බව (Cognitive decline) අධ්‍යයනවලින් හෙළි වී ඇත. අනාගතයේදී මිනිසුන් යනු හැකිළී ගිය මොළයක් සහ යන්ත්‍රවලට විධාන (Prompts) ලබා දීමට පමණක් දිගු වූ අඬු සහිත ජීවීන් කොට්ඨාසයක් බවට පත්වීමේ අවදානමක් පවතී.
6. ශිෂ්ටාචාරය පෞද්ගලීකරණය කිරීම සහ පුපුරා යාමට නියමිත ආර්ථික බුබුළ
නයෝමි ක්ලයින් ඉතා වැදගත් ආර්ථික කරුණක් මෙහිදී මතු කරයි. පරිසරය සුරැකීම සඳහා ‘හරිත නව ගිවිසුමක්’ (Green New Deal) ඉල්ලා සිටි සෑම අවස්ථාවකම ඊට මුදල් නොමැති බව පැවසූ ලෝක බලවතුන්, තවමත් නිශ්චිත වෙළඳපොළක් හෝ නොමැති AI යටිතල පහසුකම් ගොඩනැගීම සඳහා ඩොලර් ට්‍රිලියන 8ක පමණ මුදලක් සොයාගෙන තිබේ.
පාසල් පද්ධතිය සහ පොදු සේවාවන් හිතාමතාම බිඳ වට්ටවා (උදාහරණයක් ලෙස එක් ගුරුවරයෙකුට ළමුන් 40ක් පැවරීම සහ පහසුකම් කප්පාදු කිරීම), පසුව ඊට විසඳුම ලෙස “සෑම ළමයෙකුටම චැට්බොට් ටියුටර් කෙනෙකු ලබා දෙමු” යැයි යෝජනා කරයි.
අරුන්දතී රෝයි පෙන්වා දෙන පරිදි මෙය පෞද්ගලීකරණයේ (Privatization) පැරණි උපක්‍රමයමය; පළමුව පොදු ව්‍යුහයන් දුර්වල කර, පසුව පෞද්ගලීකරණය එකම විසඳුම ලෙස ඉදිරිපත් කරයි. “දැන් ක්‍රියාත්මක වන්නේ ධනවාදයේ අවසාන ක්‍රීඩාවයි (Endgame). ඔවුන්ට අවශ්‍ය වී ඇත්තේ මානව වර්ගයාගේ සමස්ත ඉතිහාසය සහ ශිෂ්ටාචාරයම පෞද්ගලීකරණය කර, මීටරයෙන් මැන එය නැවත අපටම විකිණීමටයි.”
7. අර්බුදය තුළින් උපදින බලාපොරොත්තුව සහ ලේඛක ප්‍රකාශනය
සංවාදය අවසානයේදී, මෙම අඳුරු වටපිටාව තුළ බලාපොරොත්තුව සහ ප්‍රීතිය සොයාගන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව විද්වත්හු අදහස් දැක්වූහ.
නයෝමි ක්ලයින් සිය The Shock Doctrine කෘතියේ සඳහන් කළ ආර්ථික විද්‍යාඥ මිල්ටන් ෆ්‍රීඩ්මන්ගේ (Milton Friedman) ප්‍රකට කියමනක් සිහිපත් කළාය: “සැබෑ වෙනසක් ඇති කරන්නේ සැබෑ හෝ නිරූපිත අර්බුදයක් විසින් පමණි.” තාක්ෂණික සමාගම් සමස්ත ලෝක ආර්ථිකයම පරදුවට තබා පුම්බා ඇති මෙම දැවැන්ත AI ආර්ථික බුබුළ (Economic bubble) නුදුරේදීම පුපුරා යාමට නියමිතය. එම මහා ආර්ථික අර්බුදය පැමිණි විට, බැංකු සහ සමාගම් විසින් ආර්ථිකය විනාශ කළ පසු මිනිසුන් එකිනෙකා රැකබලා ගන්නා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජවාදී (Democratic Socialism) විකල්ප අදහස් ක්‍රියාත්මක කිරීමට ජනතාවට සුවිශේෂී අවස්ථාවක් උදා වන බව ඇය පෙන්වා දුන්නාය.
සංවාදය නිමා කරමින් අරුන්දතී රෝයි සිය ප්‍රථම දේශපාලන රචනයක ඇතුළත් වූ ඇයගේ සුප්‍රකට ‘ලේඛක ප්‍රකාශනය’ (Writer’s Manifesto) සභාව හමුවේ තැබුවාය:
“දැකිය යුතු එකම සිහිනය නම්, ඔබ ජීවත්ව සිටින තුරු සැබවින්ම ජීවත් වීමටත්, මියගිය පසු පමණක් මියයාමටත් සිහින දැකීමයි. ආදරය කිරීමටත්, ආදරය ලැබීමටත්, ඔබේම නොවැදගත්කම කිසිවිටෙක අමතක නොකිරීමටත්, ඔබ අවට ඇති ජීවිතයේ කිව නොහැකි තරම් වූ ප්‍රචණ්ඩත්වයට සහ අශිෂ්ට විෂමතාවයට කිසිදා හුරු නොවීමටත්, වඩාත්ම දුක්බර තැන්වල පවා ප්‍රීතිය සෙවීමටත්, සුන්දරත්වය සැඟවී සිටින තැන් කරාම ලුහුබැඳ යාමටත්, සංකීර්ණ දේ කිසිවිටෙක සරල නොකිරීමටත්, සරල දේ සංකීර්ණ නොකිරීමටත්, බලයට (Power) නොව ශක්තියට (Strength) ගරු කිරීමටත්, සියල්ලටම වඩා, විමසිල්ලෙන් බලා සිටීමටත්, තේරුම් ගැනීමට උත්සාහ කිරීමටත්, කිසිවිටෙක ඉවත නොබැලීමටත්, කිසිදාක අමතක නොකිරීමටත් සිහින දැකීමයි.”
